Το Νήμα : Nema Science

Cubits, Νετρίνα, Τομακακ.

Achilleas Lazopoulos — Sun, 09 Mar 2025 05:01:02 GMT

Συζητάμε επίσης για την πρωτοποριακή έρευνα στην ατμόσφαιρα μακρινών εξωπλανητών, για τον αστεροειδή που δε θα πέσει στη Γή το 2034, για την έκταση των πάγων στους πόλους και πολλά άλλα.

Το Majorana cubit της Microsoft

Οι κβαντικοί υπολογιστές, μαζί με την Τεχνητή Νοημοσύνη, έχουν πάρει πλέον τη θέση της πυρηνικής τεχνολογίας των 50ς και 60ς: οι κυβερνήσεις των χωρών που φιλοδοξούν να ηγεμονεύσουν στον παγκόσμιο χάρτη τις θεωρούν τομείς κορυφαίας προτεραιότητας, τις χρηματοδοτούν αδρά και τις θεωρούν ολοένα και περισσότερο "κρατικά μυστικά". Οι κβαντικοί υπολογιστές συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, θα άρουν τα εμπόδια αποκρυπτογράφησης οποιουδήποτε μηνύματος στο ίντερνετ που χρησιμοποιεί τη μέθοδο κρυπτογράφησης με δημόσιο κλειδί (δηλαδή τα πάντα όλα).

Η Microsoft ανακοίνωσε πρόσφατα την κατασκευή ενός καινούριου πρότυπου τσιπ όπου οι βασικές υπολογιστικές μονάδες (τα "λογικά" qubits) χρησιμοποιούν τοπολογικές ιδιότητες ενός συστήματος αντί για την απλή κβαντική διεμπλοκή, προκειμένου να αποθ…

Η έρημος του πραγματικού και στην έρευνα.

Achilleas Lazopoulos — Fri, 14 Feb 2025 23:13:14 GMT

Ο στραγγαλισμός της βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας στις ΗΠΑ — η επιστήμη στη διαμάχη Δύσης και Κίνας — ορισμένα καλά νέα του 2024 (για να σπάει η μονοτονία) — Τεχνητή νοημοσύνη στον καιρό του DeepSeek — Κλίμα στον καιρό του Trump.

Για τους σεισμούς στο Αιγαίο

Η σεισμική δραστηριότητα στα βορειοανατολικά της Σαντορίνης έχει αναλυθεί διεξοδικότατα στα δελτία ειδήσεων τηλεόρασης και ραδιοφώνου, οπότε θα περιοριστούμε σε λίγες βασικές πληροφορίες. Το παράξενο με τη συγκεκριμένη σεισμική δραστηριότητα είναι ότι δεν ακολουθεί το συνηθισμένο μοτίβο ενός μεγάλου σεισμού με πολλούς μικρότερους μετασεισμούς, ενώ αυτό που τροφοδοτεί τον δικαιολογημένο φόβο κατοίκων και αρχών είναι η εγγύτητα με τα ηφαίστεια της Σαντορίνης και του Κολούμπο (στα βορεια-βορειοανατολικά της Σαντορίνης). Οι σεισμολόγοι δείχνουν να συμφωνούν ότι η σεισμική δραστηριότητα δεν είναι αποτέλεσμα μαγματικών κινήσεων (γιατί δεν συνοδεύεται από σημαντική παραμόρφωση του εδάφους και δεν συμβαίνει στις υπάρχουσες καλδέρες). Ό…

Το CERN και το μέλλον του

Achilleas Lazopoulos — Thu, 17 Oct 2024 06:01:37 GMT

Το CERN και το μέλλον του

Ο Κωνσταντίνος Φουντάς, πειραματικός φυσικός στοιχειωδών σωματιδίων στο πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, εκλέχθηκε πρόσφατα πρόεδρος του συμβουλίου του CERN. Το συμβούλιο είναι το ανώτατο διοικητικό όργανο του CERN και αποτελείται από έναν εκπρόσωπο από κάθε χώρα-μέλος του οργανισμού. Είναι η πρώτη φορά που σ' αυτή τη θέση εκλέγεται Έλληνας επιστήμονας, κάτι που μόνο θετικό μπορεί να αποβεί για τη δημοφιλία των στοιχειωδών σωματιδίων στη χώρα μας αλλά και τη φήμη του πανεπιστημίου Ιωαννίνων διεθνώς. Επιχειρησιακά, η κορυφαία θέση στο CERN είναι αυτή της Γενικής Διεύθυνσης, όπου υπηρετεί από το 2016 με επιτυχία η Fabiola Gianotti, αλλά ο Φουντάς θα πρέπει να συνεργαστεί με τον επόμενο Γενικό Διευθυντή, που θα εκλεγεί σύντομα με θητεία από το 2025 και μετά.

Το έργο και των δύο δεν θα είναι εύκολο, καθώς το CERN διέρχεται μια περίοδο πολυμέτωπης κρίσης που αφορά τόσο το παρόν όσο, και κυρίως, το μέλλον του. Η πολιτική του ουδετερότητα, που είναι καταστατική του αρχή και πρ…

Γήρανση, Πλανητική Γεωλογία, Τεχνολογίες Επικυριαρχίας

Achilleas Lazopoulos — Thu, 19 Sep 2024 20:21:33 GMT

…αλλά πρώτα ένα θέμα απο τις επιστήμες γήρανσης. Γιατί πεθαίνουμε; Η απάντηση δεν είναι προφανης!

Όλοι θα πεθάνουμε, αλλά αν το καλοσκεφτείτε δεν είναι και προφανές γιατί. Ο μηχανισμός γήρανσης και (φυσικού) θανάτου είναι αντικείμενο έντονης μελέτης τα τελευταία χρόνια, με την ελπίδα ότι αν κατανοήσουμε το πώς γερνάμε ανοίγεται το ενδεχόμενο να μπορέσουμε ίσως να παρέμβουμε αποτρεπτικά και να αναβάλλουμε το μοιραίο. Ο V. Ramakrishan, Νομπελίστας Βιολόγος, όχι ακριβώς στο πεδίο της γήρανσης, αλλά στο συναφές λόγω μεταβολισμού πεδίο της πρωτεϊνοσύνθεσης, έγραψε πρόσφατα ένα βιβλίο με τίτλο "Γιατί πεθαίνουμε", και έδωσε και μια συνέντευξη υπό τη μορφή podcast, όπου εξηγεί τα βασικά. Η γήρανση και η παρακμή είναι συνέπεια καταστροφής στο επίπεδο των μορίων, των οργανιδίων και των κυττάρων μας, καθώς και φθοράς στους μηχανισμούς αναγέννησης των κυττάρων, που ξεκινά αμέσως μετά το πέρας της αναπαραγωγικής περιόδου, δηλαδή μετά τα 40. Οι εξελικτικοί μηχανισμοί ανά τους αιώνες έχουν βελτιστοπο…

Κλιματικές απειλές

Achilleas Lazopoulos — Thu, 30 May 2024 04:46:52 GMT

Διδιάστατα μέταλλα

Η ανακάλυψη και η σχετικά εύκολη σύνθεση του γραφενίου, ενός σχεδόν διδιάστατου είδους γραφίτη, με τις δεκάδες εφαρμογές του, έφερε την επανάσταση στην επιστήμη υλικών, από το 2004 μέχρι σήμερα, ιδιαίτερα την τελευταία δεκαετία. Το επόμενο βήμα, η κατασκευή διδιάστατων επιφανειών, δηλαδή επιφανειών πάχους ενός ατόμου, από μέταλλα, έμοιαζε λογικό αλλά αποδείχθηκε τεχνικά δύσκολο. Πρόσφατα όμως μια ομάδα από τη Σουηδία πέτυχε την κατασκευή στρώματος χρυσού με πάχος μόνο ένα άτομο. Το "Χρυσένιο"(Goldene) αναμένεται να έχει πολλές εφαρμογές προσεχώς, και μάλιστα σε βιομηχανική κλίμακα χάρη στην σχετικά απλή μέθοδο κατασκευής του. Σε αντίθεση με το γραφένιο και άλλα διδιάστατα υλικά, στο χρυσένιο, όπως και σε όλα τα μέταλλα, τα ηλεκτρόνια είναι απο-εντοπισμένα, δεν "ανήκουν" δηλαδή σε ένα συγκεκριμένο άτομο, κάτι που ανοίγει την γκάμα των πιθανών εφαρμογών θεαματικά, από την παραγωγή ηλιακής ενέργειας, τη μετατροπή του διοξειδίου του άνθρακα, και την κατάλυση του υδρογόνο…

Νέα από το επιταχυνόμενο Σύμπαν

Achilleas Lazopoulos — Thu, 25 Apr 2024 07:47:16 GMT

Όπως θα έχετε ακούσει το Σύμπαν διαστέλλεται εδώ και 13,8 δις χρόνια, και όπως θα διαβάσατε στο προηγούμενο Νήμα Επιστήμες, όχι μόνο διαστέλλεται, αλλά διαστέλλεται και με επιταχυνόμενο τρόπο. Το πιο εδραιωμένο μοντέλο στην Κοσμολογία περιγράφει αυτή την επιταχυνόμενη διαστολή με τη βοήθεια κάποιας αγνώστου προελεύσεως ενεργειακής πυκνότητας που διαπερνά τον κενό χώρο, αλλά είναι σταθερή στο χρόνο καθώς το σύμπαν εξελίσσεται. Συνήθως αποκαλείται Κοσμολογική σταθερά, αλλά το όνομα Σκοτεινή Ενέργεια χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο τελευταία. Το 70% της ενέργειας του Σύμπαντος έχει τη μορφή αυτής της Σκοτεινής Ενέργειας. Ένα κεντρικό ερώτημα, που καθορίζει και την τύχη του Σύμπαντος στο μακρινό μέλλον, είναι αν όντως η Σκοτεινή Ενέργεια είναι σταθερή στο χρόνο, ή αν μεταβάλλεται ελαφρά.

To Dark Energy Spectroscopic Instrument, ένα παρατηρησιακό πρόγραμμα στο τηλεσκόπιο Mayall στην Αριζόνα, που μετρά δεκάδες εκατομύρια Γαλαξίες και κβάζαρς για να κατασκευάσει έναν 3D χάρτη του Σύμπαν…

Μετρώντας την κατανομή της ύλης στο Σύμπαν

Achilleas Lazopoulos — Wed, 13 Mar 2024 22:18:24 GMT

Διάστημα

Τα Γαλαξιακά Σμήνη της eROSITA

Τα άστρα και οι πλανήτες σχηματίζουν ηλιακά συστήματα που με τη σειρά τους σχηματίζουν Γαλαξίες, που με τη σειρά τους σχηματίζουν Γαλαξιακά σμήνη: τους μεγαλύτερους σχηματισμούς ύλης στο Σύμπαν, των οποίων η δομή καθορίζεται από την βαρυτική έλξη μεταξύ τους. Μετρώντας την κατανομή Γαλαξιακών σμηνών όπως φαίνεται σήμερα, μετρά κανείς ουσιαστικά την κατανομή, ή αν θέλετε, την ανισοκατανομή, της ύλης στο Σύμπαν. Αυτό με τη σειρά του μας δίνει πληροφορίες για την εξέλιξη του Σύμπαντος κάτω από την επίδραση της βαρύτητας. Αυτό ακριβώς πέτυχε ο Γερμανο-Ρωσικός δορυφόρος eROSITA από το 2019 μέχρι το 2021.

Η ανάλυση των δεδομένων που έδωσε στη δημοσιότητα στις 31 Ιανουαρίου έχει επιφέρει έναν καταιγισμό από άρθρα τον Φεβρουάριο, τα οποία συγκρίνουν την κατανομή των Γαλαξιακών σμηνών με τις προβλέψεις της Κοσμολογίας: εάν το Σύμπαν όντως αποτελείται από 70% σκοτεινή ενέργεια, 25% σκοτεινή ύλη και 5% «κανονική» ύλη, όπως αυτή που παρατηρούμε, η εξέλιξή του…

Στη σκιά της Σκοτεινής Ενέργειας

Achilleas Lazopoulos — Thu, 08 Feb 2024 08:29:17 GMT

Το επιταχυνόμενο Σύμπαν

Στην ακόρεστη δίψα μας να κατανοήσουμε το Σύμπαν, η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του Dark Energy Survey (DES) στις αρχές του Ιανουαρίου προσφέρει μια ακόμα σημαντική σταγόνα γνώσης. Μετά από ενδελεχείς παρατηρήσεις πολύ μακρινών υπερκαινοφανών για μια πενταετία, το πείραμα μπορεί να ισχυριστεί ότι προσφέρει την καλύτερη, μέχρι σήμερα, μέτρηση της λεγόμενης Σκοτεινής Ενέργειας.

Μια σύντομη επεξήγηση αξίζει τον κόπο: το Σύμπαν διαστέλλεται, από τη Μεγάλη Έκρηξη μέχρι σήμερα με έναν ρυθμό, που θα περίμενε κανείς να είναι επιβραδυνόμενος, μια που κάθε τι στο Σύμπαν έλκει βαρυτικά κάθε τι άλλο. Ενάντια σε κάθε προσδοκία, στα τέλη της δεκαετίας του ‘90 ανακαλύψαμε ότι το Σύμπαν διαστέλλεται με ρυθμό επιταχυνόμενο, εξ’ αιτίας κάποιου άγνωστου παράγοντα που τον ονομάζουμε, έκτοτε, Σκοτεινή Ενέργεια, όρος που αναδεικνύει γλαφυρά πόσο λίγα ξέρουμε για αυτήν. Στο ενεργειακό ισοζύγιο του Σύμπαντος, αυτή η Σκοτεινή Ενέργεια καταλαμβάνει το δυσανάλογα μεγάλο 68%.

Μπορούμε να …

Ανασκόπηση επιστημονικών ειδήσεων 2023. Τι θα παρακολουθήσουμε το 2024

Achilleas Lazopoulos — Fri, 12 Jan 2024 21:21:46 GMT

Ξεκινάμε την Ανασκόπηση των Ανασκοπήσεων κάπως ανάποδα φέτος, με το επιστημονικό μας μικρο-περιοδικό που γράφει ο Αχιλλέας Λαζόπουλος να ανοίγει το δρόμο. Όσοι μας γνωρίζετε άλλωστε, ξέρετε ότι η επιστημονική θεματολογία είναι το κοινό ενδιαφέρον όλων μας και η μια θεματική περιοχή που προσπαθούμε να παρακολουθούμε όσο συστηματικά παρακολουθούμε την πολιτική και την ειδησεογραφία και βεβαίως μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα η σχέση μεταξύ τους, κάτι που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στην εποχή μας.

Τα επόμενα τεύχη της Ανασκόπησης θα κυκλοφορήσουν κάπως άτακτα: Την Κυριακή προς Δευτέρα η Ανασκόπηση της ειδησεογραφίας και οι προβλέψεις μας για το 2024, την τετάρτη προς πέμπτη το ετήσιο δελτίο των διεθνών και το επόμενο ΣΚ ο πίνακας των πηγών μας και η αξιολόγηση τους, μαζί με τις απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο μας και τα στατιστικά αναγνωσιμότητας. Σας ευχαριστούμε που ήσασταν μαζί μας και φέτος. Μ.Τ.-Μ.Π.

Μια μη κβαντική θεωρία της βαρύτητας

Achilleas Lazopoulos — Thu, 14 Dec 2023 06:52:34 GMT

Το πιο σημαντικό πρόβλημα της σύγχρονης θεωρητικής φυσικής τα τελευταία 50 χρόνια είναι το πώς η κβαντική θεωρία που περιγράφει τα σωματίδια του μικρόκοσμου και τη συμπεριφορά τους μέσω της ισχυρούς και της ηλεκτρασθενούς αλληλεπίδρασης, από τη μία πλευρά, και η γενική θεωρία της σχετικότητας, που περιγράφει την βαρυτική αλληλεπίδραση, θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν σε μια κβαντική θεωρία της βαρύτητας. Γνωρίζουμε ότι οι δυο θεωρίες, που έχουν αδιαμφισβήτητα επικυρωθεί, αλλά σε διαμετρικά αντίθετες κλίμακες, η μια στον μικρόκοσμο και η άλλη στο μακροσκοπικό Σύμπαν, είναι μεταξύ τους ασύμβατες. Ένας λόγος είναι ότι μια κβαντική θεωρία βαρύτητας, στο βαθμό που η βαρύτητα διαμορφώνει το χωροχρόνο, θα προϋπέθετε κάποιο είδους κβαντικής συμπεριφοράς του χωροχρόνου, κάποιο είδος μικρότερης δυνατής απόστασης π.χ., ενώ η γενική θεωρία της σχετικότητας, από την πλευρά της, είναι φτιαγμένη πάνω σε ένα χωροχρονικό συνεχές με τη μαθηματική έννοια του όρου: προϋποθέτει δηλαδή ακριβώς πώς ο χώρος (…

Open (for business) AI

Achilleas Lazopoulos — Wed, 29 Nov 2023 22:27:53 GMT

Η σάγκα του μήνα, αν όχι της χρονιάς, είναι αναμφισβήτητα η απόλυση του CEO της OpenAI, Sam Altman, που πιθανότατα είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα στο χώρο της Τεχνητής Νοημοσύνης, και η επιστροφή του στην καρέκλα του, τρεις μέρες αργότερα, η οποία συνοδεύτηκε από την εκκαθάριση του διοικητικού συμβουλίου που επιχείρησε την απόλυσή του, στην αρχή αυτής της ιστορίας. Τα ερωτικά καβγαδάκια στον μικρόκοσμο της Silicon Valley (το μέλος του διοικητικού συμβουλίου που άλλαξε γνώμη και στρατόπεδο, σε τρεις μέρες, είναι κουμπάρος του προέδρου της εταιρείας, Greg Brockman, ο οποίος έφυγε στηρίζοντας τον Altman, και η αλλαγή στρατοπέδου διαμεσολαβήθηκε από τη γυναίκα του προέδρου, και κουμπάρα) θα ήταν σχετικά αδιάφορα αν δεν έδειχναν ανάγλυφα την επιρροή των “επενδυτών“ της εταιρείας, μεταξύ των οποίων και η Microsoft. Οι εργαζόμενοι στην εταιρεία επίσης επαναστάτησαν εναντίον της επιχειρούμενης αλλαγής καρέκλας, και απείλησαν να φύγουν μαζικά για τη Microsoft.

Σύμφωνα με άλλους αναλυτές…

Εξατομικευμένη τεχνητή νοημοσύνη

Achilleas Lazopoulos — Thu, 16 Nov 2023 06:31:29 GMT

Η τελευταία εξέλιξη στην Τεχνητή Νοημοσύνη είναι η ανακοίνωση της Open AI ότι είναι πλέον δυνατή (μόνο για τους συνδρομητές του GPT4) η κατασκευή εξειδικευμένων chatbot, σαν το GPT4, αλλά με συγκεκριμένες ικανότητες και γνώσεις της επιλογής του χρήστη. Μάλιστα η εταιρεία προβλέπει και τη δημιουργία μιας αγοράς για τα πιο επιτυχημένα μποτς που θα φτιάχνουν οι χρήστες. Προσπαθεί δηλαδή να μας μετατρέψει όλους σε διαφημιστές της που φτιάχνουν τα δικά τους chatbots.

Μεγαλύτερο ενδιαφέρον ακόμα παρουσιάζει η δυνατότητα παροχής συγκεκριμένου υλικού για την εκπαίδευση του chatbot, που δείχνει να μετατοπίζει την εστίαση προς την ιδέα ενός προσωπικού βοηθού Τεχνητής Νοημοσύνης που παίζει στα δάχτυλα το προσωπικό σας αρχείο, τη βιβλιοθήκη σας και όλες τις σημειώσεις που έχετε ποτέ κρατήσει.

Η παγκόσμια κοινότητα εθισμένων στα Παραγωγικά Γλωσσικά Μοντέλα, δείχνει να ανταποκρίνεται, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση του “φίλου του Ιστορικού“, ενός chatbot που θα μπορούσε να βοηθά στην ανάλυση π…

Νέα από το ηλιακό μας σύστημα

Achilleas Lazopoulos — Thu, 02 Nov 2023 06:30:25 GMT

Η γέννηση της Σελήνης

Πώς δημιουργήθηκε η Σελήνη; Η επικρατέστερη θεωρία περιγράφει τη γέννησή της σαν αποτέλεσμα της σύγκρουσης της Γης με έναν πρωτοπλανήτη του μεγέθους του Άρη, πριν 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Η κοσμικών διαστάσεων σύγκρουση έλιωσε την επιφάνεια της Γης και τα υλικά της Θείας, όπως ονομάζεται ο εν λόγω πρωτοπλανήτης, αναμίχθηκαν με αυτά της Γης, ενώ ένα τμήμα τους αποκόπηκε και τέθηκε σε τροχιά σχηματίζοντας το φεγγάρι. Δείτε στη Wikipedia ένα σχηματικό διάγραμμα της σύγκρουσης.

Καλλιτεχνική απεικόνιση της σύγκρουσης της Θείας με την πρωτεϊκή Γη. ΠΗΓΗ: Nature

Η θεωρία εξηγεί βασικά χαρακτηριστικά της δομής της Σελήνης, όπως και το γιατί η Γη έχει δυσανάλογα μεγάλο πυρήνα για το μέγεθός της. Επιπλέον, έχουν διατυπωθεί και θεωρίες ότι η Θεία διαμορφώθηκε πολύ πριν τη σύγκρουση στις εξωτερικές περιοχές του ηλιακού συστήματος και ότι το μεγαλύτερο τμήμα του νερού στη Γη προέρχεται απ’αυτήν. Από την άλλη πλευρά, δεν έχουμε ακόμα βρεί ίχνη της γιγαντιαίας αυτής σύγκρουσης …

Chat-GPT, ένα χρόνο μετά το 3.5

Achilleas Lazopoulos — Wed, 18 Oct 2023 20:52:28 GMT

Πώς θα αλλάξει το ChatGPT τον τρόπο που δουλεύουμε, ποια επαγγέλματα θα εξαφανιστούν και ποια θα δημιουργηθούν στην θέση τους - μια ανάλυση μεγάλης φόρμας από τον Benedict Evans, με λίγο από οικονομική ιστορία και διάφορες γνωστές “πλάνες” από τα οικονομικά, που καταλήγει μεταξύ άλλων στο ότι “η Μηχανή θα επιτρέπει σε έναν άνθρωπο να παράγει 10πλάσιο έργο, αλλά θα συνεχίσεις να χρειάζεσαι αυτόν τον έναν άνθρωπο”. Μια πιο πρόσφατη, αλλά λιγότερο γενική, εκτίμηση της κατάστασης από τον ίδιο αναλυτή, θέτει το ερώτημα:

“στο μεταξύ, πού και πώς έχει σημασία όλο αυτό; Παλιά μπορούσες να ρωτήσεις την Αλέξα οτιδήποτε, αλλά μπορούσε να απαντήσει μόνο για δέκα πράγματα. Το ChatGPT απαντάει τα πάντα, αλλά όχι πάντα σωστά. Μπορείς να χρησιμοποιήσεις την απάντηση; Εξαρτάται από την ερώτηση”.

Εικόνα κατασκευασμένη από το MidJourney, με κείμενο προτροπής “μια φωτογραφία με διαφημιστές που συζητάνε γύρω από τη “δημιουργικότητα“ σε μια παραλία στις Κάννες”. Η φωτογραφία μοιάζει να ταιριάζει, εκτός από…

Η εποχή των Νόμπελ

Achilleas Lazopoulos — Wed, 04 Oct 2023 20:19:26 GMT

Έφτασε το Φθινόπωρο και όπως κάθε χρόνο τέτοια εποχή το παγκόσμιο μηντιακό σύστημα αντί να ασχολείται, ως συνήθως, με τα διάφορα κοσμικά σκάνδαλα, στρέφει ξαφνικά, και για λίγο, την προσοχή του στην επιστήμη: είναι η εβδομάδα των βραβείων Νομπέλ. Κάθε χρόνο επαναλαμβάνονται οι ίδιες συζητήσεις: άξιζαν οι βραβευθέντες το βραβείο ή μήπως ήταν η βράβευση προϊόν κάποιας συνωμοσίας; Και κάθε χρόνο νιώθουμε την ανάγκη να επαναλάβουμε την αποψάρα μας: πρώτον το βραβείο είναι της συγκεκριμένης Σουηδικής Ακαδημίας και σε όποιον θέλουν το δίνουν. Δεύτερον, συνήθως βραβεύονται επιστήμονες (και καλλιτέχνες) πολλές δεκαετίες μετά την ουσιαστική ολοκλήρωση του έργου τους, άρα πρόκειται για έργο και ιδέες σχετικά παλιές. Τρίτον, η βράβευση, που δίνει δημοσιότητα στο αντίστοιχο ερευνητικό πεδίο, πυροδοτεί το ενδιαφέρον των νέων κυρίως ανθρώπων και άρα, ελπίζει κανείς, δίνει σε λίγους απ’ αυτούς το κίνητρο να διευρύνουν αυτή την έρευνα στο μέλλον. Τα φετινά βραβεία Φυσικής και Χημείας δεν προκάλεσαν …

Μεσογειακοί κυκλώνες, μια νέα κανονικότητα

Achilleas Lazopoulos — Wed, 20 Sep 2023 21:32:13 GMT

Οι Μεσογειακοί κυκλώνες, όπως ο Daniel, που σάρωσε την Ελλάδα και τη Λιβύη αφήνοντας πίσω του περισσότερους από 11.000 νεκρούς, είναι σχετικά, αλλά όχι και τόσο σπάνια μετεωρολογικά φαινόμενα, των οποίων η συχνότητα (μάλλον λόγω του ότι ταυτοποιούνται ευκολότερα) και μετά βεβαιότητος η ένταση έχει αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες εξαιτίας της Κλιματικής Αλλαγής.

Ο Μεσογειακός κυκλώνας Daniel, ΠΗΓΗ: @zoom_earth,

Ο όρος Medicane καθιερώνεται στον τύπο και τη βιβλιογραφία, και η αντίστοιχη σελίδα στην Wikipedia είναι πλέον ενημερωμένη και αναλυτική. Από το 2016 οι ειδικοί εξηγούν ότι τα κυκλωνικά συστήματα στη Μεσόγειο δεν πρέπει να θεωρούνται εξαιρετικής σπανιότητας, και έκτοτε μια σειρά από τέτοια συστήματα έπληξαν λιγότερο η περισσότερο τη Μεσογειακή λεκάνη: ο Ζορμπάς το 2017, ο Ιανός το 2020, ο Apollo το 2021, και την ίδια χρονιά ο Blas, προηγήθηκαν του Daniel. Μπορούμε, λοιπόν να εθελοτυφλούμε, μιλώντας για φαινόμενο με πιθανότητα μια στα 100 εκατομμύρια χρόνια, επειδή έτυχε οι προη…

Η εστία της ανθρώπινης συνείδησης

Achilleas Lazopoulos — Wed, 06 Sep 2023 21:04:23 GMT

Τεχνητή νοημοσύνη

Η Meta, η πλατφόρμα εταιρειών στην οποία ανήκει το Facebook, δημοσιεύει σήμερα το καινούριο της Μεγάλο Γλωσσικό Μοντέλο, LLama-2, το οποίο είναι δωρεάν και ανοιχτού κώδικα, και μπορείτε να το κατεβάσετε ελεύθερα στον υπολογιστή σας.

Όταν λέμε ανοιχτού κώδικα βέβαια, τρόπος του λέγειν, καθώς υπάρχουν κι αυτοί που ισχυρίζονται ότι η Meta εσκεμμένα μπερδεύει το “ανοιχτού κώδικα“ με κάτι σαν “τμήμα του κώδικα παρέχεται σε ορισμένους χρήστες κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις“. Παρόμοια, και μάλλον σκληρότερη κριτική γίνεται στο “Open” της “OpenAI“ και γενικότερα στην αλλόγιστη χρήση του όρου “ανοιχτός κώδικας“.

Στις 30 Μαϊου μια σειρά από υψηλόβαθμα στελέχη σε κορυφαίες εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως η OpenAI και η Google, συν διάφορα ανήσυχα πνεύματα, γκουρού της πληροφορικής και μελλοντολόγους σαν τον Bill Gates, καθώς και μια σειρά από επιστήμονες του χώρου της πληροφορικής και της Τεχνητής Νοημοσύνης υπέγραψαν μια κοινή δήλωση που λέει ότι

Ο περιορισμός του κινδύνου …

Καλοκαιρινή διακοπή...

Achilleas Lazopoulos — Thu, 20 Jul 2023 06:00:11 GMT

Μεταξύ επαγγελματικών υποχρεώσεων και διακοπών, το Νήμα Επιστήμες θα κάνει μια παύση για έναν περίπου μήνα και θα επανέλθει στα εισερχόμενα του ηλεκτρονικού σας ταχυδρομείου στα τέλη του Αυγούστου υπολογίζουμε.

Καλό καλοκαίρι!

Το μετρήσιμο λίκνισμα του χωροχρόνου

Achilleas Lazopoulos — Wed, 05 Jul 2023 21:29:30 GMT

Αν κάτι μας έμαθαν οι θεωρίες της βαρύτητας του 20ου αιώνα είναι πως η σκηνή του δράματος κάθε φυσικής διαδικασίας, ο χώρος και ο χρόνος, οι αποστάσεις μεταξύ των αντικειμένων και ο ρυθμός που χτυπάνε τα ρολόγια κατά τόπους, δεν είναι άκαμπτα και αιωνίως αμετάβλητα, αλλά μπορούν να αλλάζουν, έστω και απειροελάχιστα, εξαιτίας της βαρύτητας. Τα βαρυτικά κύματα που ανιχνεύθηκαν για πρώτη φορά από τα πειράματα LIGO και VIRGO, είναι τέτοιες ταλαντούμενες αυξομειώσεις των αποστάσεων μεταξύ δύο σημείων (των άκρων των δύο βραχιόνων του κάθε ανιχνευτή). Το πόσο γρήγορα εκτυλίσσονται οι αυξομειώσεις εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκε το βαρυτικό κύμα. Στις περιπτώσεις των κυμάτων LIGO-VIRGO, πρόκειται για συγχώνευση μαύρων τρυπών ή αστέρων νετρονίων, κατά περίσταση.

Πρόσφατα δημοσιεύθηκαν τα αποτελέσματα μιας διαφορετικής προσπάθειας καταγραφής βαρυτικών κυμάτων: αν τέτοια κύματα περνάνε ανάμεσα σε μας και σε μακρινά αντικείμενα στο ουράνιο στερέωμα, η απόσταση αυτών των αντικε…

Αλληλένδετα οικοσυστήματα και κλιματική κρίση

Achilleas Lazopoulos — Wed, 21 Jun 2023 21:55:21 GMT

Κλίμα και περιβάλλον

Η κλιματική γέφυρα ΗΠΑ και Κίνας

Η κοίτη του ποταμού Κολοράντο…

Είναι ένα είδος υποδείγματικής περίπτωσης της θεωρίας του χάους: τα έργα αποερημοποίησης στην Κίνα εντείνουν την ξηρασία στις ΗΠΑ!

Η παρατεταμένη και πρωτοφανής ξηρασία στις Δυτικές ΗΠΑ έχει προκαλέσει, μεταξύ άλλων, τεράστια απώλεια όγκου υδάτων στον ποταμό Κολοράντο. Ο ποταμός αυτός, υδροδοτεί μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ όπως το Φοίνιξ και το Σολτ Λέικ Σίτυ, την γεωργική παραγωγή αλλά και τη βιομηχανία των ΗΠΑ, ακόμα και την ενεργειακή της υποδομή.

Φαίνεται όμως πως ένας παράγοντας που επηρεάζει την βροχόπτωση στην αμερικανική «άγρια Δύση», είναι η σκόνη από την έρημο Τακλαμακάν στην Κίνα, της οποίας η άμμος παρασύρεται από τα ατμοσφαιρικά ρεύματα και είναι ιδιαίτερα σημαντική στην «σπορά» βροχοφόρων νεφών στις Δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες. Ένας βασικός λόγος που έχουν μειωθεί οι αμμοθύελλες από την Κίνα είναι το πρόγραμμα του «Μεγάλου Πράσινου Τείχους», ένα πρόγραμμα της κινεζικής κυβέρνησης για την αποκατάστα…